Eindejaarspremie of 13de maand: hoe werkt het?

Voor veel werknemers betekent het einde van het jaar niet alleen feestdagen, maar ook een extra bedrag op de loonrekening. Vaak wordt gesproken over een eindejaarspremie, soms over een 13de maand. Die termen worden geregeld door elkaar gebruikt, maar betekenen niet altijd exact hetzelfde.

Bovendien heeft niet elke werknemer in België automatisch recht op zo’n premie. De regels hangen vaak af van je sector, paritair comité en de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) die op jou van toepassing is.

Wat is een eindejaarspremie?

Een eindejaarspremie is een extra loonvoordeel dat meestal één keer per jaar wordt uitbetaald, vaak in november of december.

Er bestaat in België geen algemene nationale regel die iedere werknemer automatisch recht geeft op een eindejaarspremie. Het recht kan bijvoorbeeld voortvloeien uit:

• een sectorale cao;
• een ondernemings-cao;
• het arbeidsreglement;
• je individuele arbeidsovereenkomst;
• in bepaalde gevallen een vast gebruik binnen de onderneming.

In veel sectoren wordt de regeling vastgelegd via het bevoegde paritair comité. Daarin kunnen onder meer het bedrag, de referteperiode, vereiste anciënniteit en de behandeling van afwezigheden worden vastgelegd.

Is een 13de maand hetzelfde als een eindejaarspremie?

Niet noodzakelijk.

Eindejaarspremie is de ruimere term. De premie kan bijvoorbeeld een vast bedrag zijn, een percentage van het jaarloon of gebaseerd zijn op het aantal gewerkte maanden.

Met een 13de maand bedoelt men doorgaans een eindejaarspremie die ongeveer overeenkomt met één extra bruto maandloon.

Dat betekent niet dat iedere eindejaarspremie automatisch gelijk is aan je gewone maandloon. De exacte berekening blijft afhankelijk van de regeling die op jou van toepassing is.

Wie heeft recht op een eindejaarspremie?

Controleer eerst je paritair comité. Het nummer daarvan staat normaal op je loonfiche. De sectorale cao’s binnen dat comité bepalen belangrijke loon- en arbeidsvoorwaarden.

Een cao kan bijvoorbeeld bepalen dat je:

• een minimale anciënniteit moet hebben;
• tijdens een bepaalde referteperiode in dienst moet zijn geweest;
• op het moment van uitbetaling nog in dienst moet zijn;
• een bepaald aantal maanden of dagen moet hebben gewerkt.

Is er op sectorniveau geen regeling, dan kan je werkgever toch een eindejaarspremie toekennen via een ondernemings-cao, arbeidsreglement of arbeidsovereenkomst. Ook een jarenlang op dezelfde manier toegekende premie kan onder bepaalde voorwaarden een gebruik binnen de onderneming worden.

Hoe wordt de eindejaarspremie berekend?

Er bestaat geen formule die voor alle Belgische werknemers geldt.

Veel voorkomende systemen zijn bijvoorbeeld:

Een volledig maandloon
Je premie is gebaseerd op één bruto maandloon. Dit wordt vaak een 13de maand genoemd.

Een percentage van je loon
De premie kan berekend worden als een bepaald percentage van de lonen die je tijdens de referteperiode hebt verdiend.

Een vast bedrag
Sommige cao’s voorzien een vast of gedeeltelijk forfaitair bedrag.

Daarna kunnen correcties volgen voor bijvoorbeeld deeltijds werk, een onvolledig jaar of bepaalde afwezigheden.

Wil je een indicatie krijgen van wat je premie bruto en netto kan opleveren? Met de FinMeter-tool Eindejaarspremie berekenen kun je snel een simulatie maken. Controleer voor het definitieve bedrag altijd de voorwaarden van je eigen sector of werkgever.

Waarom hou je netto zoveel minder over?

Een eindejaarspremie van bijvoorbeeld €3.000 bruto betekent niet dat er €3.000 op je rekening verschijnt.

Een klassieke eindejaarspremie behoort in principe tot het loon waarop sociale bijdragen worden berekend. De RSZ bevestigt dat eindejaarspremies in de normale regeling aan socialezekerheidsbijdragen onderworpen zijn.

Voor een gewone werknemer in de privésector bedraagt de persoonlijke socialezekerheidsbijdrage normaal 13,07% van het brutoloon, vóór eventuele verminderingen. Daarna wordt ook bedrijfsvoorheffing ingehouden.

Voor uitzonderlijke vergoedingen zoals jaarlijkse premies kan de loonadministratie bovendien een specifieke berekening voor de bedrijfsvoorheffing gebruiken. Daardoor kan het lijken alsof je eindejaarspremie veel zwaarder wordt belast dan je normale maandloon.

Belangrijk: bedrijfsvoorheffing is een voorschot op je uiteindelijke personenbelasting. De ingehouden voorheffing wordt later verrekend bij je belastingafrekening. Een hoge inhouding op je premie betekent dus niet automatisch dat dit bedrag definitief tegen exact dat percentage wordt belast.

Wil je je gewone maandloon vergelijken met je nettoloon? Daarvoor kun je ook de FinMeter nettolooncalculator gebruiken.

Wat bij deeltijds werken?

Deeltijdse werknemers mogen voor gelijkwaardig werk niet zomaar ongunstiger worden behandeld. Looncomponenten moeten in principe volgens dezelfde criteria worden toegepast, rekening houdend met de arbeidsduur.

Een eindejaarspremie wordt bij deeltijds werk daarom vaak pro rata berekend. Werk je bijvoorbeeld 80%, dan zal een premie die gebaseerd is op een voltijds maandloon doorgaans eveneens volgens je arbeidsbreuk worden aangepast.

De concrete cao blijft wel bepalend voor de berekening.

Wat bij ziekte?

Ook hier bestaat geen algemene regel voor alle sectoren.

Een cao kan bepalen dat bepaalde afwezigheden worden gelijkgesteld met gewerkte dagen. Andere periodes kunnen de premie wel verminderen.

Of ziekte, moederschapsrust, tijdelijke werkloosheid of andere afwezigheden meetellen, moet daarom worden nagegaan in de specifieke regeling van je sector of werkgever.

Wat als je tijdens het jaar begint of vertrekt?

Wie pas tijdens het jaar in dienst komt, krijgt in veel systemen een premie naar verhouding van het aantal maanden of dagen binnen de referteperiode.

Ook bij ontslag of wanneer je zelf ontslag neemt, kan een pro-ratarecht bestaan. Maar een cao kan bijkomende voorwaarden opleggen, bijvoorbeeld rond anciënniteit, de reden van vertrek of het moment waarop je nog in dienst moet zijn.

Wanneer de toepasselijke regeling niets anders bepaalt, wordt een eindejaarspremie doorgaans als deelbaar beschouwd en opgebouwd volgens de geleverde prestaties.

Controleer bij een vertrek daarom zowel je eindafrekening als de cao van je paritair comité.

FAQ

Heeft iedereen in België recht op een 13de maand?

Nee. Er bestaat geen algemeen wettelijk recht voor iedere werknemer. Je sectorale cao, werkgever of arbeidsovereenkomst kan dat recht wel voorzien.

Is een eindejaarspremie altijd één maandloon?

Nee. Een echte 13de maand is meestal gebaseerd op één maandloon, maar een eindejaarspremie kan ook via een percentage, forfait of andere formule worden berekend.

Wanneer wordt de eindejaarspremie betaald?

Vaak in november of december, maar de exacte betaaldatum wordt bepaald door de toepasselijke regeling.

Wordt een eindejaarspremie zwaarder belast?

Er kunnen relatief hoge inhoudingen gebeuren, vooral door de combinatie van sociale bijdragen en bedrijfsvoorheffing. Die bedrijfsvoorheffing is echter een voorschot dat later in je personenbelasting wordt verrekend.

Hoe weet ik welke regels voor mij gelden?

Zoek eerst je paritair comité op je loonfiche en controleer vervolgens de sectorale cao. Je personeelsdienst of sociaal secretariaat kan eveneens bevestigen welke regeling wordt toegepast.